Мен Қазақстанның ұлттық және тілдік моделін қалай көремін.
Қазақстан көпұлтты мемлекет болып қала бермек. Ешкім ұлттық немесе нәсілдік негізде қуылмайды немесе қысымшылыққа ұшырамайды. Туған кезде адам өзінің ұлтын таңдамайды, сондықтан ұлттың өзі ешкімді ұлықтауға немесе қорлауға негіз бола алмайтыны анық.
Қазақстанда барлық этностар танылады және құрметтеледі. Диаспоралардың өздерінің ұлттық-мәдени орталықтары болады, қазақ мәдениетінің үстемдігін бүкіл мемлекетке атақ пен бірегейлік берген титулдық ретінде мойындай отырып, өздерінің этникалық ерекшелігін қолдай және дамыта алады. Татарлар, шешендер, якуттар өздерінің этникалық топтарын ескере отырып, өздерін, ең алдымен, орыстар деп санағандағыдай. Немесе алжирлік, марокколық француздар өздерін ең алдымен француз деп санайтындығы.
Қазақ тілі мемлекеттік тіл болып табылады. Халыққа қызмет көрсететін кез келген ұйымдағы кез келген азамат мемлекеттік тілде қызмет алуға құқылы және мүмкіндігі болуы керек. Басқа тілдерде қызмет көрсету ұйымдардың құқығы болады, бірақ міндеті емес.
Барлық мемлекеттік органдар мемлекеттік тілде кеңестер мен іс қағаздарын жүргізетін болады. Мемлекеттік органдар азаматтардың хаттарына құжаттар мен жауаптарды мемлекеттік тілде ұсынуға міндетті. Азаматтардың талабы бойынша хаттарға жауаптар өтпелі кезеңде (3 жыл) орыс тілінде де ұсынылуы мүмкін.
Мемлекеттік мектептерде бастауыш сыныптарда оқыту қазақ тілінде жүргізілетін болады. Орта және жоғары сыныптарда – қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде. Орыс тіліндегі сабақтар саны біртіндеп азаяды (6-7 жыл). Бұл орыс тілін бөліп, алшақтау емес, оны мемлекеттік субсидиялаудың қысқаруы. Орыс тілін немесе кез-келген басқа тілді меңгергісі келетін азаматтар оларды мемлекеттік емес мектептерде, курстарда және үйірмелерде оқи алады.
Ешкім ешкімге орыс тілінде немесе басқа тілде сөйлеуге тыйым салмайды. Тілдік қысым заңмен жазаланады.

Comments: 0